Je bent moe, slaapt slechter en merkt dat je minder goed tegen drukte en stress kunt. Misschien ben je sneller geïrriteerd, heb je moeite om je te concentreren of voelt je hoofd regelmatig wazig. Waar je vroeger moeiteloos verschillende ballen tegelijk in de lucht hield, kost alles ineens veel meer energie.
Misschien ontstaat de gedachte: heb ik een burn-out?
Maar wanneer deze klachten ontstaan rond je veertigste of vijftigste, kan er ook iets anders spelen: de perimenopauze, de periode voorafgaand aan de menopauze.
Tijdens deze levensfase verandert de hormoonhuishouding. Naast veranderingen in de menstruatie kunnen bijvoorbeeld opvliegers, nachtzweten, slaapproblemen en vermoeidheid optreden.
En juist daar ontstaat soms verwarring. Want slecht slapen, vermoeidheid, concentratieproblemen en veranderingen in stemming kunnen óók voorkomen bij langdurige stress en een burn-out.
Bovendien hoeft het niet óf het één óf het ander te zijn. Overgangsklachten en langdurige stress kunnen tegelijkertijd aanwezig zijn en elkaar beïnvloeden.
Waarom burn-out en de overgang zo op elkaar kunnen lijken
Tijdens de perimenopauze veranderen en fluctueren hormonen zoals oestrogeen en progesteron.
Sommige vrouwen merken dit vooral aan hun menstruatie, opvliegers of nachtzweten. Bij anderen staan juist slecht slapen, vermoeidheid, stemmingsveranderingen of concentratieproblemen meer op de voorgrond.
Bij langdurige stress en een burn-out kunnen eveneens klachten ontstaan zoals vermoeidheid, slecht slapen, prikkelbaarheid en problemen met concentratie en geheugen.
De klachten kunnen dus behoorlijk op elkaar lijken.
Daarom is het belangrijk om breder te kijken: wanneer zijn de klachten begonnen, is je menstruatie veranderd, hoe slaap je, hoeveel stress ervaar je en krijg je voldoende tijd om te herstellen?
Welke klachten kunnen bij beide voorkomen?
Zowel tijdens de overgang als bij langdurige stress of burn-out kun je bijvoorbeeld last hebben van:
- vermoeidheid of uitputting
- slecht slapen
- moeite met concentreren
- vergeetachtigheid of brain fog
- prikkelbaarheid of emotioneler zijn
- minder goed tegen drukte en prikkels kunnen
- minder veerkracht ervaren
- moeite hebben om te ontspannen
Het is daarom begrijpelijk dat vrouwen met overgangsklachten in eerste instantie aan een burn-out denken, zeker wanneer duidelijke overgangsklachten zoals opvliegers nog ontbreken.
Wat kan meer wijzen op de perimenopauze?
Een verandering in je menstruatiepatroon kan een belangrijke aanwijzing zijn. Misschien wordt je cyclus korter of langer, worden menstruaties heviger of juist lichter of wordt je cyclus onregelmatiger.
Ook opvliegers en nachtzweten passen duidelijk bij de overgang.
Maar niet iedere vrouw heeft deze typische klachten. Soms staan vermoeidheid, slecht slapen, brain fog of veranderingen in stemming juist meer op de voorgrond.
Kijk daarom niet alleen naar één symptoom, maar naar het patroon. Zijn je klachten ongeveer tegelijkertijd begonnen met veranderingen in je cyclus? Word je ’s nachts warmer of wakker door nachtzweten? Reageer je anders op stress dan een paar jaar geleden?
Wat past meer bij langdurige stress of een burn-out?
Bij een burn-out is er doorgaans sprake van een langere periode van spanning en overbelasting, waarbij onvoldoende herstel heeft plaatsgevonden.
Dat hoeft niet alleen door werk te komen. Ook mantelzorg, zorgen om kinderen of ouders, relatieproblemen, ziekte of verlies kunnen langdurig veel van iemand vragen.
Kijk daarom ook naar de periode voordat je klachten begonnen. Was er langere tijd veel stress? Bleef je doorgaan terwijl je eigenlijk al moe was? Had je nauwelijks tijd om te herstellen?
Maar ook hier geldt: het één sluit het ander niet uit.
Kun je tegelijkertijd een burn-out én overgangsklachten hebben?
Ja.
Juist in de levensfase waarin de perimenopauze vaak begint, kan er veel spelen: werk, gezin, mantelzorg, relaties en andere verantwoordelijkheden.
Wanneer daar bijvoorbeeld slaapproblemen of nachtzweten bij komen, kan het herstel verder onder druk komen te staan. Andersom kan langdurige stress de slaap eveneens verstoren.
Daarom vind ik ‘Is het een burn-out of is het de overgang?’ vooral een goede eerste vraag.
Een nog belangrijkere vervolgvraag is:
Welke factoren spelen bij mij een rol en wat heb ik nodig om beter te kunnen herstellen?
Slaap, voeding, beweging en herstel
Of je klachten nu vooral samenhangen met de overgang, langdurige stress of een combinatie daarvan: een aantal basisfactoren verdient extra aandacht.
Slaap
Kijk niet alleen naar hoeveel uur je slaapt, maar ook naar de kwaliteit van je slaap. Word je vaak wakker? Heb je last van warmte of nachtzweten? Voel je je ’s morgens uitgerust?
Voldoende daglicht in de ochtend, regelmatig bewegen, een redelijk vast slaap-waakritme en ’s avonds minder licht en prikkels kunnen een gezond dag-nachtritme ondersteunen.
Voeding
Voeding kan overgangsklachten of een burn-out niet simpelweg oplossen, maar een volwaardig voedingspatroon is wel belangrijk voor je algemene gezondheid.
Zorg onder andere voor voldoende eiwitten, groenten, gezonde vetten en vezelrijke (langzame) koolhydraatbronnen. Voldoende eiwit, gecombineerd met beweging en krachttraining, is bovendien belangrijk voor het behoud van spiermassa naarmate we ouder worden.
Beweging
Blijf bewegen, maar houd rekening met je belastbaarheid. Wandelen, fietsen en krachttraining kunnen allemaal onderdeel zijn van een gezond bewegingspatroon.
Meer is echter niet automatisch beter. Wanneer je volledig uitgeput bent, is nóg harder trainen niet altijd de juiste oplossing.
Herstel
Probeer gedurende de dag ook momenten te creëren waarop je niet hoeft te presteren. Een wandeling, rustig ademhalen, naar buiten gaan of simpelweg even niets hoeven kan helpen om inspanning en herstel beter af te wisselen.
En hoe zit het met darmklachten?
veranderingen rond de overgang ontstaan.
Stress kan de werking en beleving van het maag-darmstelsel beïnvloeden. Daarnaast wordt steeds meer onderzoek gedaan naar de relatie tussen hormonen, de darmfunctie en het darmmicrobioom rond de menopauze.
Er is echter nog veel dat we niet precies weten. Nieuwe of aanhoudende darmklachten moeten daarom niet automatisch aan de overgang worden toegeschreven.
Heb je bijvoorbeeld ineens vaker last van een opgeblazen buik, obstipatie, diarree of een veranderde stoelgang, dan is het zinvol om daar afzonderlijk naar te kijken.
Binnenkort schrijf ik hier uitgebreider over in mijn artikel: ‘Darmklachten in de overgang: wat is de relatie tussen hormonen en je darmen?’
Wanneer is verder onderzoek verstandig?
Vermoeidheid, slecht slapen en concentratieproblemen betekenen niet automatisch dat je een burn-out hebt of dat je klachten door de overgang komen.
Andere factoren kunnen vergelijkbare klachten veroorzaken. Denk bijvoorbeeld aan bloedarmoede, schildklierproblemen, slaapstoornissen, medicatie of psychische klachten.
Heb je aanhoudende, ernstige of onverklaarde klachten, heel hevige menstruaties of andere nieuwe lichamelijke klachten? Bespreek dit dan ook met je huisarts.
Kijk naar het geheel
Wat ik bij vrouwen in deze levensfase vooral belangrijk vind, is om niet uitsluitend naar één afzonderlijke klacht te kijken.
Hoe slaap je? Hoe ziet je voeding eruit? Is je menstruatie veranderd? Hoe functioneert je spijsvertering? Hoeveel stress ervaar je? Krijg je voldoende herstel? En wanneer zijn je klachten begonnen?
Juist door deze factoren naast elkaar te leggen, ontstaat een completer beeld.
Begeleiding bij overgangsklachten, vermoeidheid en darmklachten in Amsterdam
Herken je jezelf in dit verhaal en vraag je je af of de overgang, langdurige stress, je darmen of verschillende factoren tegelijkertijd een rol spelen?
In mijn praktijk in Amsterdam begeleid ik vrouwen met onder andere overgangsklachten, vermoeidheid, stress- en burn-outklachten en darmklachten.
Vanuit mijn achtergrond als mesoloog, orthomoleculair therapeut en kPNI-therapeut kijk ik naar het totale plaatje. Daarbij kunnen onder andere voeding, slaap, stress, beweging, spijsvertering en herstel aan bod komen.
Wanneer daar aanleiding voor is, kan worden besproken of aanvullend onderzoek zinvol is. Regulier medisch onderzoek verloopt via de huisarts of specialist.
Wil je weten of mijn manier van werken bij jou past? Neem dan gerust contact met mij op of maak een afspraak voor een consult in mijn praktijk.
Veelgestelde vragen
Kan de overgang voelen als een burn-out?
Ja. Klachten zoals vermoeidheid, slecht slapen, concentratieproblemen en veranderingen in stemming kunnen zowel tijdens de overgang als bij langdurige stress voorkomen. Het totale klachtenpatroon is daarom belangrijker dan één afzonderlijk symptoom.
Kan de perimenopauze extreme vermoeidheid veroorzaken?
Vermoeidheid kan tijdens de overgang voorkomen, onder andere in combinatie met verstoorde slaap. Ernstige of aanhoudende vermoeidheid kan echter ook andere oorzaken hebben en verdient daarom nader onderzoek.
Hoe weet ik of ik in de perimenopauze ben?
Veranderingen in je menstruatiecyclus, je leeftijd en klachten zoals opvliegers en nachtzweten kunnen aanwijzingen geven. Bij vrouwen vanaf ongeveer 45 jaar met passende klachten zijn routinematige hormoonbepalingen meestal niet nodig om peri-/menopauze vast te stellen. Bespreek twijfel of afwijkende klachten met je huisarts.
Kun je tegelijkertijd een burn-out en overgangsklachten hebben?
Ja. Het één sluit het ander niet uit. Langdurige stress, onvoldoende herstel en overgangsklachten kunnen tegelijkertijd aanwezig zijn.
Kunnen darmklachten veranderen tijdens de overgang?
Er wordt onderzoek gedaan naar de relatie tussen de menopauze, hormonen, darmfunctie en het darmmicrobioom. Er is nog veel onbekend. Aanhoudende of nieuwe darmklachten moeten daarom niet automatisch aan de overgang worden toegeschreven.